Direct naar content

schema coaching

Schema coaching betekent schemagericht coachen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van elementen uit de schematherapie. Het is een vorm van coachen die zich richt op hardnekkige overtuigingen, gedragspatronen en valkuilen bij mensen, die ontstaan zijn door vroege betekenisvolle emotionele ervaringen in hun persoonlijke leven, die zorgen voor steeds terugkerende problemen zowel in de privé- als in de werksituatie.

Wat is een schema?

Centraal bij schemacoaching staat het begrip schema, dat stamt uit de schematherapie.

Ieder mens ontwikkelt in zijn jeugd, concepten (schema’s) over zichzelf, anderen en de wereld. Deze schema’s vormen de basis van hoe wij later zullen omgaan met verschillende situaties in onze volwassenheid.
Schema’s zijn meestal in de kindertijd ontwikkelde, vaste patronen van bij elkaar horende herinneringen, gevoelens en gedachten.

Indien het kind in een stabiele omgeving is opgegroeid, waarbij voldaan is aan het vervullen van zijn basisbehoeften, zoals veiligheid en liefdevolle zorg, helpen deze functionele schema’s het kind om zichzelf, anderen en zijn omgeving te begrijpen. Daarmee dragen deze schema’s bij aan de ontwikkeling van een positief zelfbeeld, een genuanceerd beeld van anderen en adequate strategieën om emoties te reguleren en problemen op te lossen.

Soms echter, ontwikkelen kinderen disfunctionele schema’s, doordat hun basisbehoeften niet of nauwelijks vervuld werden, waardoor hun emotionele ontwikkeling stagneert, hun interpretatie van situaties rigide wordt en het gedrag steeds problematischer. Dat kan komen door een tekort aan bijvoorbeeld liefde en geborgenheid van de ouders, maar ook omdat ouders geen realistische grenzen stelden en hun kind te veel verwenden of hen met hun eigen problemen en trauma’s opzadelden. Behalve het tekort aan het vervullen van de basisbehoeften van het kind, spelen ook het temperament en mogelijke traumatische ervaring een rol in het ontstaan van schema’s.

Door deze schema’s zijn onjuiste, onaangepaste hardnekkige aannames en overtuigingen ontstaan over zichzelf, de ander en de wereld om hem heen, waardoor men steeds terugkerende mentale klachten en problemen ervaart zowel in het persoonlijke als in het werkzame leven, inclusief de prestaties die op het werk worden geleverd.

Kortom, een schema:

  • is een breed, in alle levensgebieden doordringend patroon
  • bestaat uit herinneringen, emoties, cognities en lichaamssensaties
  • heeft betrekking op de persoon zelf èn zijn relaties tot anderen
  • is ontwikkeld in de jeugd
  • heeft zich verder ontwikkeld door het latere leven heen
  • is nu disfunctioneel

Bas, een hardwerkende manager

Bas is manager bij een internationale organisatie. Bij zijn baas en collega’s wordt hij gezien als een zeer consciëntieuze en harde werker met veel verantwoordelijkheidsgevoel die altijd zijn uiterste best doet en voor iedereen klaar staat.

De directeur heeft hem onlangs gepolst voor een belangrijke promotie binnen het bedrijf. Hoewel Bas vereerd is, twijfelt hij of hij daar wel goed genoeg voor is.

Tijdens een voordracht voor een internationaal gezelschap krijgt hij een  paniekaanval. Hij is daar erg van geschrokken. Sindsdien vermijdt hij het geven van lezingen of doorstaat ze met veel angst en spanning. Hij krijgt steeds minder trek in zijn promotie, waarop zijn baas hem adviseert om een coachingstraject te volgen. Aangezien Bas zich ook vaak gespannen en onzeker voelt in sociale contacten besluit hij om dit advies op te volgen.

Schemacoaching traject van Bas:

Zijn jeugd

Tijdens de Schemacoaching blijkt dat er in het gezin van Bas weinig emotionele steun en verbondenheid was. De relatie tussen zijn ouders was slecht. Vader was een dominante verbitterde man die vooral zijn eigen gang ging en waar hij een slechte relatie mee had. Moeder was een kwetsbare depressieve vrouw, die hem als haar  uitlaatklep gebruikte. Hij maakte zich ernstig zorgen om haar, waardoor hij regelmatig van school spijbelde. Niemand wist hiervan. Door de achterstand die hij daardoor opliep werd hij ingedeeld bij de zwakkere leerlingen. Hij ging steeds met de hakken over de sloot over. Dit tot grote ergernis en boosheid van zijn vader.

De gezinscultuur beschrijft Bas als, ‘vooral niet de vuile was buiten hangen’. Over emoties werd niet gesproken. Doorgaans schreeuwde men om het grootste gelijk met voornamelijk oneliners. Bas hield zich daarvan afzijdig en zat vaak stil op zijn kamer een boek te lezen. Hij werd daardoor al snel als het gevoelige buitenbeentje beschouwd, net als zijn moeder, waar iets aan mankeerde.

Omdat Bas niet van sport hield of ander populaire bezigheden, had hij nauwelijks aansluiting bij zijn leeftijdgenootjes. Bij het spelen van een partijtje werd hij altijd als laatste gekozen. Dit zorgde voor gevoelens van afwijzing en schaamte. Bas had daardoor weinig vriendjes en voelde zich eenzaam. Terugkijkend op zijn jeugd hoopte hij steeds dat iemand hem zou komen ophalen om buiten te spelen.

Op oudere leeftijd besluit Bas alsnog om zijn studieachterstand in te halen en  behaalt uiteindelijk een universitair diploma.  

Op zijn werk:

Op zijn werk probeert Bas het iedereen naar de zin te maken. Hij gaat conflicten zoveel mogelijk uit de weg. Hij vindt het erg moeilijk om te eisen dat zijn rechten en wensen gerespecteerd worden. Door de grote verantwoordelijkheid die hij voelt in combinatie met het moeilijk te vinden om collega’s om hulp te vragen, zet hij zichzelf dermate onder druk om het goed te doen, dat dit ten koste gaat van zijn gezondheid. Ook kan hij daarom soms een korte lont hebben en kribbig reageren.

Bas vraagt zich dikwijls af hoe zijn collega’s over hem denken. Hij piekert hier vaak over. In groepen heeft hij de neiging om zich wat af te zonderen. Hij zou graag wat spontaner in gezelschap willen zijn, zoals de meeste van zijn collega’s. Bij hen voelt hij zich een buitenbeentje, iemand die er niet echt bij hoort. Soms denkt hij dat zij over hem roddelen, omdat hij zo strak en kritisch kan zijn. Het maakt hem onzeker en gespannen, waardoor hij zich nog meer neigt af te zonderen.

Thuis is Bas een zorgzame vader en goede echtgenoot. Over zijn gevoelens praten vindt hij moeilijk. Zijn betrokkenheid toont hij met praktische zaken, zoals samen uitstapjes maken en lekker koken, waar hij altijd veel werk van maakt.

Het resultaat van de Schemacoaching:

Door de Schemacoaching beseft Bas dat hij zich als kind door de sfeer thuis, in zijn gedrag vooral heeft laten leiden door de behoeften van anderen, en zijn eigen  behoeften en waardes daarmee op de tweede plaats heeft gezet. Hij heeft nu geleerd om meer ruimte in te nemen om zijn emoties en behoeften te tonen. Ook heeft Bas geleerd dat hij zijn gevoelens van minderwaardigheid door zijn jeugd vermijdt door zich af te sluiten en keihard te werken. In plaats daarvan gaat hij nu meer het contact met anderen aan.

Aan het eind van de Schemacoaching voelt Bas zich voor 90% goed. Werk is goed en thuis gaat het goed. Voor een lezing die hij binnenkort heeft, voelt hij zich wat zenuwachtig maar noemt dat gezonde spanning. 

Vaak voorkomende schema’s bij werkgerelateerde stress – en burn-outklachten zijn:

  • Onderwerping (: ‘ik moet doen wat je zegt, anders zwaait er wat’. )
  • Zelfopoffering (: ‘ik doe mijn best voor jou, anders voel ik mij schuldig’.)
  • Emotionele geremdheid (: ‘voelen, waar is dat goed voor?’)
  • Meedogenloze normen/Extreem hoge eisen (: ‘ik doe het perfect, het moet nog beter’).
  • Minderwaardigheid / Schaamte  (: ‘ik schiet tekort in wie ik ben’.)

DKP is stevig gespecialiseerd in schemacoaching voor werknemers. Alle psychologen op dit gebied zijn hiervoor opgeleid en/of lid van de Vereniging voor Schematherapie.

Meer weten over onze diensten op het gebied van werk?

  • Laat je e-mailadres achter en we nemen contact met je op!

Aanmelden

Voor diagnostiek, behandeling, coaching en onze andere diensten kunt u zich melden bij ons secretariaat. Dit kan telefonisch, per email of via het aanmeldformulier op onze site.