Direct naar content

Schematherapie

Schematherapie is een geïntegreerde therapeutische benadering, waarin elementen uit cognitieve, gedragstherapeutische en psychodynamische modellen, hechtingsmodellen en Gestalt-modellen met elkaar worden gecombineerd.

Schematherapie richt zich op zogenaamde disfunctionele schema’s, die aan de basis liggen van hardnekkige diepliggende gedragspatronen, die ontstaan zijn in de kindertijd, doordat er te weinig tegemoet werd gekomen aan de basisbehoeften van het kind om te kunnen groeien tot een gezonde volwassene.

Wat zijn schema’s?

Ieder mens ontwikkelt in zijn jeugd opvattingen of concepten (schema’s) over zichzelf,  over anderen en de wereld. Deze schema’s vormen de basis van hoe wij later zullen omgaan met verschillende situaties in onze volwassenheid.  Ze helpen ons om onszelf en het gedrag van anderen en gebeurtenissen in de wereld te begrijpen.

 

Wanneer de belangrijke basisbehoeften in onze kindertijd en jeugd vervuld zijn, stelt ons dat in staat om een positief zelfbeeld en een genuanceerd beeld van andere mensen en de wereld om ons heen te ontwikkelen en om adequaat problemen op te lossen.

 

 

De vijf universele belangrijke basisbehoeften van een kind zijn vanaf de geboorte:

  • dat ze opgroeien in een veilige hechtingsrelatie, van acceptatie en fysieke en emotionele verzorging  en ze verbondenheid voelen met belangrijke personen, met name de ouders en andere belangrijke personen, in hun omgeving.
  • dat er ruimte is  voor autonomie, competentie en identiteitsgevoel.
  • dat ze de ruimte voelen om uitdrukking te geven aan gerechtvaardigde behoeften en emoties.
  • dat er ruimte is voor spontaniteit en spel.
  • dat hen realistische grenzen en zelfbeheersing worden geleerd.

Wat zijn disfunctionele schema’s?

Disfunctionele schema’s zijn op jonge leeftijd ontstaan als het resultaat van de wisselwerking tussen het temperament van het kind, de opvoedingsstijl van de ouders en significante (soms traumatische) ervaringen.

Disfunctionele schema’s weerspiegelen de onvervulde belangrijke emotionele basisbehoeften van het kind, zoals veilige hechting, verbondenheid en acceptatie, door met name de ouders en andere belangrijke personen, om hen heen.

Ze zijn in feite het resultaat van aanpassingen aan negatieve ervaringen, zoals conflicten in het gezin, afwijzing, vijandigheid of zelfs agressiviteit van opvoeders en leeftijdgenootjes, gebrek aan liefde en warmte en inadequate ouderlijke zorg.

 

Deze schema’s houden zichzelf, door verdere levenservaringen, in stand en bieden sterke weerstand tegen verandering.

 

Op deze disfunctionele schema’s richt zich de schematherapie.

 

Wat zijn copingstrategieën?

In combinatie met disfunctionele schema’s zijn (daardoor) ook (disfunctionele) copingstrategieën ontwikkeld. Met als doel zo min mogelijk last te hebben van disfunctionele schema’s. Zoals bijvoorbeeld copingstrategieën tegen de angst voor afwijzing en kritiek, niet de moeite waard te zijn, gevoelen van onveiligheid, angst voor conflicten, gevoelens van vervreemding in gezelschap en geen aansluiting vinden bij anderen.

We onderscheiden daarbij:

  • overgave; men kiest bijvoorbeeld partners en belangrijke anderen die onvoorspelbaar of emotioneel niet beschikbaar zijn. Men voert als het ware het drama van de jeugd opnieuw op…
  • vermijding; men vermijdt intieme relaties totaal, uit angst voor verlating…
  • overcompensatie; men stoot partners en belangrijke anderen af door vastklampen, bezitterig of controlerend gedrag…

In feite zijn disfunctionele copingstrategieën uiteindelijk ongezonde, schadelijke gedragingen, ook wel valkuilen genoemd, die de klacht in stand houden. Het hanteren van een copingstrategie is in het algemeen geen bewuste keuze van de cliënt, maar een automatische reactie op een voor hem of haar bedreigende of kwetsende situatie. Copingstrategieën zijn vooral zichtbaar aan het gedrag van de cliënt, maar omvatten dus ook cognitieve en emotionele vervormingen.

Hoe kunnen copingstrategieën of valkuilen veranderen?

Valkuilen zijn levenslange patronen. Ze zijn diep ingesleten en moeilijk te veranderen, net als verslavingen en slechte gewoontes.

Veranderen vereist daarom:

  • bereidheid om pijn (angst en onzekerheid) te verdragen.
  • je moet je valkuil onder ogen durven zien
  • en je moet hem begrijpen.
  • je moet ook discipline hebben; je moet dagelijks je gedrag observeren en veranderen. Verandering gaat niet van de een op de andere dag. Je moet steeds oefenen.

Effectieve behandelwijze

Schematherapie is uiterst effectief gebleken bij de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen doordat het deze diep(er)liggende patronen aanpakt. Uit wetenschappelijk onderzoek is onder meer gebleken, dat Schematherapie bij meer dan de helft van de patiënten met een borderline persoonlijkheidsstoornis, resulteert in genezing. Dat wil zeggen dat zij na behandeling diagnosevrij zijn, en in twee derde van de gevallen er sprake is van een klinisch relevante verbetering.

Schematherapie wordt vanwege haar effectiviteit tegenwoordig voor een steeds bredere  patiëntengroep met verschillende klachten toegepast.

Aanmelden

Voor diagnostiek, behandeling, coaching en onze andere diensten kunt u zich melden bij ons secretariaat. Dit kan telefonisch, per email of via het aanmeldformulier op onze site.